w tym artykule
Audyt cyfryzacji, audyt cyfrowy, audyt dojrzałości cyfrowej, audyt technologiczny: te nazwy oznaczają kilka różnych usług. Rezultaty tych działań mogą się bardzo różnić w zależności od tego, kto realizuje audyt i jaki jest jego cel. Ankieta dojrzałości cyfrowej na potrzeby dotacji to coś innego niż przegląd systemów, danych i procesów w zakładzie produkcyjnym, po którym firma wie, od jakich projektów zacząć. Obie usługi dotyczą cyfryzacji produkcji, ale odpowiadają na inne pytania.
Poniżej opisuję, co firmy produkcyjne zwykle mają na myśli, mówiąc o audycie cyfryzacji, co taki audyt powinien sprawdzić w zakładzie i czym różni się od audytu IT oferowanego przez Consigo.
Co firmy mają na myśli, mówiąc o audycie cyfryzacji
W Polsce tą nazwą określa się zwykle trzy rodzaje usług.
Audyt dojrzałości cyfrowej według metody ADMA. To metoda oceny zakładów produkcyjnych, którą w Polsce promowała Platforma Przemysłu Przyszłości, a dziś prowadzi ją PARP w programie 4Digital (otwiera się w nowej karcie). Firma jest oceniana w siedmiu obszarach transformacji, od zaawansowanych technologii produkcji i cyfrowej fabryki po organizację skupioną na człowieku i otwarcie na łańcuch wartości, i trafia na jeden z pięciu poziomów dojrzałości, od podstawowego do fabryki przyszłości, która stale się doskonali. Ankietę z 51 pytaniami wypełnia niezależnie co najmniej trzech pracowników, potem konsultant ADMA odwiedza zakład i pisze raport. W raporcie firma dostaje poziom dojrzałości w każdym z siedmiu obszarów i listę inicjatyw, które warto rozważyć.
Test dojrzałości cyfrowej PFR. To bezpłatny test online (otwiera się w nowej karcie) dla firm zatrudniających co najmniej dziesięć osób, który przygotowały Polski Fundusz Rozwoju i Fundacja Digital Poland. Firma odpowiada na pytania o infrastrukturę, dane, procesy i ludzi, a wynik dostaje od razu, razem z zalecaną ścieżką rozwoju. Niektóre programy dotacyjne, na przykład Dig.IT, wymagają wykonania tego testu przed złożeniem wniosku.
Audyt technologiczny na potrzeby dotacji. Programy finansujące cyfryzację albo automatyzację często wymagają audytu i mapy drogowej transformacji cyfrowej w określonym zakresie: analizy procesów, możliwości automatyzacji i robotyzacji, syntetycznej oceny dojrzałości i listy projektów z harmonogramem. Taki audyt przygotowuje się według regulaminu programu, a dokument ma format, którego oczekuje instytucja finansująca.
| Audyt dojrzałości ADMA | Test dojrzałości cyfrowej PFR | Audyt technologiczny na potrzeby dotacji | |
|---|---|---|---|
| Kto go prowadzi | konsultant ADMA, w Polsce w programie PARP 4Digital | wypełnia go firma, online (firmy od dziesięciu osób) | firma doradcza spełniająca wymagania programu |
| Jak przebiega | ankieta z 51 pytaniami, wizyta konsultanta w zakładzie, raport | pytania o infrastrukturę, dane, procesy i ludzi | analiza procesów i możliwości automatyzacji według regulaminu programu |
| Ile trwa | zwykle kilka tygodni | kilkadziesiąt minut | tyle, ile wymaga program |
| Co firma dostaje | poziom dojrzałości w siedmiu obszarach i listę inicjatyw | wynik od razu i zalecaną ścieżkę rozwoju | audyt i mapę drogową w formacie instytucji finansującej |
| Kiedy jest potrzebny | gdy firma chce porównać się z branżą albo porównać swoje zakłady | gdy wymaga go program dotacyjny, na przykład Dig.IT | gdy wymaga go regulamin programu dotacyjnego |
Ankieta ADMA, test PFR i audyt technologiczny służą do oceny firmy albo są potrzebne do wniosku o dotację. Z żadnego z tych dokumentów nie wynika, który system powinien mieć największy priorytet w Twojej strategii IT.
Co audyt cyfryzacji powinien sprawdzić w zakładzie produkcyjnym
Poziom dojrzałości cyfrowej pokazuje, jak firma wypada na tle innych przedsiębiorstw produkcyjnych. Zanim firma zacznie się porównywać, warto, żeby audyt sprawdził cztery obszary, od których zależy, czy projekt cyfryzacji się uda.
- Dane. Jakie dane są rejestrowane lub przekazywane na papierze, jakie procesy działają w arkuszach kalkulacyjnych i co obecnie można pozyskać z maszyn. Audyt sprawdza też, czy normy czasowe, marszruty i indeksy w ERP odpowiadają temu, co dzieje się na produkcji.
- Procesy produkcyjne. Jak zlecenie przechodzi przez kolejne stanowiska, gdzie operator rejestruje wykonanie, gdzie czeka na informację i gdzie ktoś przepisuje dane z jednego systemu do drugiego. Jak opisać przebieg procesu, piszę w artykule o mapowaniu procesu produkcji.
- Systemy i ich właściciele. Z których systemów ludzie faktycznie korzystają, za które firma tylko płaci, kto odpowiada za każdy z nich i czy wiedza o systemie jest tylko w głowie jednej osoby. Audyt obejmuje też sieć na produkcji, zdalny dostęp serwisantów maszyn i systemy, których producent już nie wspiera. Piszę o tym w artykule o bezpieczeństwie IT i OT.
- Czas ludzi. Kto w firmie może poprowadzić projekt i ile czasu może mu poświęcić. Zwykle są to te same osoby, które na co dzień rozwiązują bieżące problemy na produkcji.
Audyt, w którym nikt nie rozmawia z operatorami, planistami i mistrzami zmian, opisuje tylko ERP i raporty dla zarządu. Nie pokaże przestojów maszyn, czekania na materiał ani ręcznego przepisywania danych z kart zleceń do systemu, a właśnie tam zwykle powstaje większość strat.
Zakład produkujący elementy metalowe wypełnił ankietę dojrzałości cyfrowej i uzyskał poziom trzeci: ma ERP, system do zbierania danych z maszyn i raporty dla zarządu. Rozmowy na hali pokazują jednak inny obraz. Normy czasowe w ERP pochodzą z wdrożenia sprzed ośmiu lat i nikt ich nie aktualizował. Planista układa harmonogram w arkuszu kalkulacyjnym, ponieważ wbudowane w ERP mechanizmy nie uwzględniają kluczowych dla procesu ograniczeń. Dane z maszyn rzeczywiście są dostępne w systemie dostarczonym przez producenta, natomiast mają do nich dostęp tylko technicy utrzymania ruchu, a dział continuous improvement wciąż korzysta z danych raportowanych z opóźnieniem w ERP. Ocena z ankiety jest zgodna z prawdą i może zostać wykorzystana na potrzeby projektu dofinansowania czy grantu. Natomiast aby rzeczywiście zaplanować strategiczne projekty IT w firmie, może być zdecydowanie niewystarczająca.
Poziom dojrzałości cyfrowej nie wyznacza kolejności projektów
Poziom dojrzałości cyfrowej dobrze nadaje się do porównania własnej sytuacji z innymi firmami z branży i do rozmowy z zarządem. Ten wynik nie mówi jednak, co firma ma zrobić. Z tego, że firma jest na poziomie drugim w obszarze cyfrowej fabryki, nie wynika, czy ma zacząć od danych z maszyn, od uporządkowania danych podstawowych, od wymiany ERP, któremu kończy się wsparcie, czy może nadszedł czas na rozważenie inwestycji w system klasy MES/MOM.
Obszary, w których audyt cyfryzacji wykazał najniższy poziom, wskazują, gdzie szukać projektów do planu. Kolejności projektów, budżetu liczonego razem z czasem własnych pracowników i osób po stronie firmy, które odpowiadają za każdy projekt, audyt dojrzałości nie daje. Trzeba je ustalić osobno, na podstawie rozmów z ludźmi na produkcji i szczegółowej oceny danych z systemów. Jak ułożyć taki plan na kilka lat (i pracować z nim z tygodnia na tydzień), opisuję w artykule o strategii IT.
Czym audyt cyfryzacji różni się od audytu IT
Audyt IT, który robię w firmach produkcyjnych, porządkuje obecną sytuację, pokazuje, co kosztuje najwięcej i dlaczego, i wskazuje obszary, które wymagają projektów, oraz usprawnienia, które można rozpocząć teraz, własnymi siłami, aby osiągnąć pierwsze wymierne rezultaty dla produkcji. Jeśli firma rozważa nowy system, na przykład MES, APS albo nowy ERP, audyt odpowiada też na pytanie, jakiego systemu potrzebuje i kiedy warto go wdrożyć. Audyt IT sprawdza te same cztery obszary, które opisałem wyżej, ale kończy się listą decyzji do podjęcia i rekomendacjami, od czego zacząć. Nie kończy się poziomem dojrzałości, bo do takich decyzji zarząd go nie potrzebuje. Audyt IT jest często pierwszym krokiem strategii IT. Na podstawie jego wyników strategia wyznacza najważniejsze projekty IT, które pomogą firmie wejść na kolejny poziom i wykorzystać technologię do zdobycia przewagi nad konkurencją. Uwzględnia też mniejsze inicjatywy, które szybko przynoszą wartość i zwrot z inwestycji.
Audyt dojrzałości cyfrowej ma sens, gdy wymaga go program dotacyjny, gdy firma ma kilka zakładów i chce je porównać albo gdy zarząd chce wiedzieć, jak wypada na tle branży. Audyt IT ma sens przed większą inwestycją w IT, gdy firma chce ustalić, od jakich projektów zacząć i co może zrobić własnymi siłami, a także wtedy, gdy wdrożony system nie daje rezultatów, których się po nim spodziewano. Oczywiście warto rozpocząć na przykład od bezpłatnego testu PFR, a w kolejnym kroku zastanowić się nad rzetelnym audytem IT, który pokaże, od jakich projektów zacząć i w jakiej kolejności je prowadzić.
Więcej o tym, czym jest doradztwo IT dla firm produkcyjnych i jak wycenia się takie usługi, piszę w osobnych artykułach.