w tym artykule
CAQ (Computer Aided Quality) to oprogramowanie wspierające techniczną stronę zapewnienia jakości w produkcji: od planowania jakości, przez kontrole i pomiary, po reklamacje. Pojęcie jest popularne w krajach niemieckojęzycznych i w branży motoryzacyjnej, a w Polsce używają go zwłaszcza dostawcy dla motoryzacji.
Co robi CAQ
Systemy CAQ są często budowane modułowo, więc firma kupuje tylko potrzebne części. Moduły spotykane najczęściej to:
- analizy FMEA i plany kontroli,
- planowanie i rejestrowanie kontroli: dostaw, w procesie, końcowych,
- statystyczne sterowanie procesem (SPC) i analizy systemów pomiarowych (MSA),
- ewidencja i nadzór nad przyrządami pomiarowymi i ich wzorcowaniem,
- dokumentacja zatwierdzenia części do produkcji dla klientów (PPAP, w VDA: PPF),
- reklamacje, często w formacie 8D, i ocena dostawców.
CAQ a QMS i MES
QMS zajmuje się zwykle systemem zarządzania jakością jako całością: dokumentacją, procedurami, audytami i działaniami korygującymi. CAQ skupia się na produkcie i procesie: pomiarach, statystyce i planach kontroli. Wiele systemów łączy obie strony, więc granica zależy od dostawcy.
Pomiary na stanowisku mogą trafiać do CAQ bezpośrednio albo przez MES, który zna zlecenie, partię i maszynę. Warto ustalić to przed wdrożeniem, żeby operator nie wpisywał tych samych wyników w dwóch systemach. Wiele systemów MES ma też funkcje CAQ wbudowane, na przykład SPC czy ewidencję i nadzór nad przyrządami pomiarowymi, więc przy mniejszych potrzebach osobny system CAQ nie zawsze jest potrzebny.
W FMEA toczonego wałka średnica czopu wychodzi jako charakterystyka specjalna: zły wymiar to reklamacja od klienta z motoryzacji. Plan kontroli w CAQ mówi: mierzyć co 30 sztuk, mikrometrem numer 112, tolerancja ±0,02 mm. Na stanowisku operator przykłada mikrometr, wynik trafia do CAQ przez złącze, a karta SPC pokazuje, że średnia przesuwa się w stronę górnej granicy, zanim pierwsza sztuka wyjdzie poza tolerancję. Operator koryguje nastawę, zapis zostaje. Gdyby sztuka wypadła poza tolerancję, CAQ otworzyłby niezgodność i zablokował partię w MES. Przy audycie IATF 16949 ta sama charakterystyka jest widoczna od FMEA, przez plan kontroli, po pomiary i świadectwo wzorcowania mikrometru 112.
Na co zwrócić uwagę przy wyborze
- Złącza do przyrządów. Które przyrządy mają wyjście danych (suwmiarki i mikrometry z interfejsem, maszyny współrzędnościowe, wagi) i czy CAQ obsługuje je bez dodatkowego oprogramowania; przy ręcznym wpisywaniu wyników SPC umiera po kilku tygodniach.
- Wspólne dane od FMEA do kontroli. Czy zmiana w FMEA przechodzi do planu kontroli i instrukcji na stanowisku, czy trzeba ją wprowadzać trzy razy.
- Wymagania klientów. Formaty PPAP i PPF, raporty 8D, portale klientów motoryzacyjnych, do których trzeba wgrywać dokumenty.
- Podział ról z MES i QMS. Kto rejestruje pomiar, kto blokuje partię, w którym systemie jest prowadzona reklamacja; dwa systemy z tą samą funkcją kończą się podwójnym wpisywaniem.
- Wzorcowanie. Terminy, świadectwa i blokada przyrządu po terminie, bo o to audytor pyta zawsze.
Kto potrzebuje CAQ
Najczęściej dostawcy motoryzacji, od których IATF 16949 i klienci wymagają FMEA, SPC, MSA i PPAP. Także producenci wyrobów z dużą liczbą wymiarów i charakterystyk do kontroli, gdzie arkusze kontrolne przestają wystarczać.
Zanim zakład zdecyduje między osobnym CAQ a funkcjami MES, warto sprawdzić, jakie pomiary i zapisy prowadzi dziś i w ilu miejscach. Ten spis pomiarów, często rozsianych między arkuszami, MES i programami przy urządzeniach pomiarowych, to naturalna część przeglądu systemów i danych przed decyzją o CAQ.