w tym artykule
EDI (Electronic Data Interchange) to elektroniczna wymiana dokumentów handlowych między systemami firm, bez udziału ludzi: zamówień, prognoz, awizacji dostaw czy faktur. Dokument powstaje w ERP jednej firmy i trafia prosto do ERP drugiej, w uzgodnionym formacie.
Gdzie się go używa
Najwięcej w motoryzacji, gdzie dostawca bez EDI praktycznie nie może współpracować z producentem samochodów ani dostawcą pierwszego rzędu. Także w handlu: producenci żywności i dóbr konsumpcyjnych wymieniają dokumenty z sieciami handlowymi. Do tego logistyka, dystrybucja leków i elektronika.
Standardy
- UN/EDIFACT to międzynarodowy standard ONZ (otwiera się w nowej karcie), na którym opiera się większość wymiany w Europie.
- VDA to standardy niemieckiego związku przemysłu motoryzacyjnego. Starsze komunikaty VDA mają własny format, nowsze są oparte na EDIFACT.
- Odette to europejska organizacja motoryzacyjna (otwiera się w nowej karcie), która opisuje wersje EDIFACT dla branży i protokół przesyłu OFTP2.
- EANCOM to wersja EDIFACT dla handlu, rozwijana przez GS1 (otwiera się w nowej karcie).
- ANSI X12 to odpowiednik EDIFACT w Ameryce Północnej.
Komunikaty przesyła się bezpośrednio między firmami, na przykład przez OFTP2 albo AS2, albo przez operatora EDI, który zajmuje się przesyłem i konwersją formatów. Mniejsi dostawcy często korzystają z portali internetowych klienta (web-EDI), w których dokumenty wypełnia się ręcznie.
Najważniejsze komunikaty
| Komunikat EDIFACT | Co zawiera |
|---|---|
| ORDERS | zamówienie |
| ORDRSP | odpowiedź na zamówienie, potwierdzenie albo zmiana |
| DELFOR | harmonogram dostaw: prognoza na kolejne tygodnie i miesiące z częścią wiążącą |
| DELJIT | odwołanie dostaw w krótkim horyzoncie, także w kolejności montażu (sekwencja) |
| DESADV | awizacja wysyłki: co, ile, w jakich opakowaniach i kiedy wyjechało |
| RECADV | potwierdzenie przyjęcia dostawy |
| INVOIC | faktura |
Prognozy i odwołania w motoryzacji
Klient co tydzień przysyła harmonogram DELFOR na kilka miesięcy do przodu. Najbliższe tygodnie są wiążące i można na nich planować produkcję. Dalsze to prognoza, na podstawie której zamawia się materiały i planuje moce.
Bliżej dostawy przychodzą odwołania DELJIT (tak zwane call-offy): dokładne ilości na konkretne dni, a przy dostawach w sekwencji kolejność, w jakiej części mają trafić na linię montażową.
Gdy ciężarówka wyjeżdża, dostawca wysyła DESADV z numerami opakowań i etykiet. Klient przyjmuje dostawę, skanując etykiety, i porównuje ją z awizacją. Rozliczenie często odbywa się w samofakturowaniu: to klient wystawia dokument na podstawie przyjętych dostaw.
Ważne są ilości narastające: harmonogramy podają łączną ilość dostarczoną od początku roku, a każda różnica między tym, co dostawca uważa za wysłane, a tym, co klient zaksięgował jako przyjęte, przesuwa kolejne dostawy.
EDI a systemy w zakładzie
Harmonogramy DELFOR i DELJIT zasilają planowanie w ERP albo APS, a przy dostawach w sekwencji także MES, który musi wyprodukować i spakować części w kolejności klienta. Awizacja DESADV wymaga danych z pakowania i etykietowania, więc dane z hali muszą trafić do ERP, zanim ciężarówka wyjedzie.
Od 2026 roku faktury w Polsce wystawia się w Krajowym Systemie e-Faktur (KSeF) (otwiera się w nowej karcie), więc obieg faktur przez EDI trzeba z nim pogodzić. Warto ustalić to z operatorem EDI i klientami, zanim pojawią się rozbieżności.
Wymagania dotyczące EDI zapisuje się w umowach i wymaganiach klientów, a dla dostawców motoryzacji idą w parze z IATF 16949. Przy wdrożeniu nowego ERP albo MES integracja EDI bywa jednym z najbardziej czasochłonnych elementów: komunikaty każdego klienta trzeba zmapować i przetestować osobno, więc należy ją wpisać do zakresu i harmonogramu od pierwszego dnia.