w tym artykule
QMS (Quality Management System) to system zarządzania jakością. Skrót oznacza zarówno sam system zarządzania, na przykład zgodny z normą ISO 9001 albo jej branżowymi odmianami, takimi jak IATF 16949 czy ISO 13485, jak i oprogramowanie, które go wspiera. Tu chodzi o to drugie: system informatyczny do prowadzenia dokumentacji, niezgodności, reklamacji, działań korygujących i audytów.
Co robi oprogramowanie QMS
Programy QMS są czasem ograniczone do jednego obszaru, na przykład tylko do reklamacji albo dokumentacji, a czasem obejmują cały system zarządzania jakością. Pełniejszy system QMS:
- prowadzi dokumentację systemu jakości: procedury, instrukcje, ich wersje i zatwierdzenia,
- rejestruje niezgodności i prowadzi działania korygujące i zapobiegawcze,
- obsługuje reklamacje klientów i reklamacje do dostawców, często w formacie 8D,
- planuje i dokumentuje audyty wewnętrzne i audyty dostawców,
- prowadzi kontrolę dostaw i ocenę dostawców.
Jak wygląda obieg niezgodności
Większość pracy w systemie QMS kręci się wokół niezgodności i reklamacji. Typowy obieg wygląda tak:
- zgłoszenie: na hali, przy kontroli dostawy albo od klienta,
- ocena i decyzja co do wyrobu: poprawka, odstępstwo za zgodą klienta, złomowanie,
- analiza przyczyny, na przykład metodą 5 Why albo w formacie 8D,
- działania korygujące z terminami i osobami odpowiedzialnymi,
- sprawdzenie, czy działania zadziałały, i zamknięcie sprawy.
Bez systemu najczęściej gubi się ostatni krok: działania zostają zapisane, ale nikt nie wraca do nich po kilku tygodniach, żeby sprawdzić efekt.
QMS a MES
Kontrole w trakcie produkcji, czyli pomiary na stanowisku, kontrola pierwszej sztuki czy blokada partii, często odbywają się w MES, bo tam operator pracuje i tam jest kontekst zlecenia. QMS zajmuje się tym, co dzieje się wokół: dokumentacją, analizą niezgodności i reklamacjami. Ważne, żeby niezgodność wykryta na hali trafiała do QMS bez przepisywania.
QMS a CAQ
CAQ zajmuje się techniczną stroną jakości: planami kontroli, pomiarami, SPC, przyrządami. QMS obejmuje system zarządzania jako całość: dokumenty, niezgodności, reklamacje, audyty. Wiele programów łączy oba obszary, więc granica zależy od dostawcy.
Klient zgłasza wadę w dostawie. Bez systemu dział jakości szuka w poczcie wcześniejszych podobnych zgłoszeń, w arkuszu sprawdza partię, a raport 8D powstaje w osobnym pliku, który trzeba ręcznie wysłać i pilnować.
W QMS reklamacja od razu jest powiązana z wyrobem, partią i wcześniejszymi zgłoszeniami. Kroki raportu 8D mają przypisane osoby i terminy, system przypomina o nich, a klient dostaje raport w ustalonym formacie. Po kilku miesiącach widać, które wady wracają i czy działania korygujące przyniosły efekt.
Na co zwrócić uwagę przy wyborze
- Połączenie z produkcją. Niezgodność wykryta na stanowisku w MES powinna trafiać do QMS z numerem partii i zlecenia, bez przepisywania.
- Nadzór nad dokumentacją. Wersje, zatwierdzenia i potwierdzenie przez pracowników, że zapoznali się z nową instrukcją.
- Współpraca z dostawcami i klientami. Portal albo sposób wymiany reklamacji i raportów 8D.
- Wymagania branżowe. W branżach regulowanych, na przykład przy GMP, ścieżka zmian i podpisy elektroniczne są obowiązkowe.
Kiedy warto myśleć o QMS
- reklamacje i niezgodności są prowadzone w arkuszach i e-mailach,
- przygotowanie do audytu klienta albo certyfikującego zajmuje tygodnie zbierania dokumentów,
- trudno sprawdzić, czy działania korygujące zostały wykonane i czy zadziałały.
Od czego zacząć
Najczęściej od niezgodności i reklamacji, bo tam najszybciej widać korzyść: jedno miejsce zamiast poczty i arkuszy, terminy i przypomnienia. Dokumentację systemu jakości i audyty można przenieść w kolejnym kroku.
Przed wyborem systemu warto spisać, gdzie dziś są dokumenty, niezgodności i reklamacje i kto z nich korzysta. W audycie IT taki spis zwykle pokazuje, że dokumenty są przechowywane na dysku sieciowym, niezgodności w arkuszu, a reklamacje w skrzynce pocztowej; wtedy wiadomo, co system QMS ma zastąpić najpierw.