w tym artykule

QMS (Quality Management System) to system zarządzania jakością. Skrót oznacza zarówno sam system zarządzania, na przykład zgodny z normą ISO 9001 albo jej branżowymi odmianami, takimi jak IATF 16949 czy ISO 13485, jak i oprogramowanie, które go wspiera. Tu chodzi o to drugie: system informatyczny do prowadzenia dokumentacji, niezgodności, reklamacji, działań korygujących i audytów.

Co robi oprogramowanie QMS

Programy QMS są czasem ograniczone do jednego obszaru, na przykład tylko do reklamacji albo dokumentacji, a czasem obejmują cały system zarządzania jakością. Pełniejszy system QMS:

  • prowadzi dokumentację systemu jakości: procedury, instrukcje, ich wersje i zatwierdzenia,
  • rejestruje niezgodności i prowadzi działania korygujące i zapobiegawcze,
  • obsługuje reklamacje klientów i reklamacje do dostawców, często w formacie 8D,
  • planuje i dokumentuje audyty wewnętrzne i audyty dostawców,
  • prowadzi kontrolę dostaw i ocenę dostawców.

Jak wygląda obieg niezgodności

Większość pracy w systemie QMS kręci się wokół niezgodności i reklamacji. Typowy obieg wygląda tak:

  1. zgłoszenie: na hali, przy kontroli dostawy albo od klienta,
  2. ocena i decyzja co do wyrobu: poprawka, odstępstwo za zgodą klienta, złomowanie,
  3. analiza przyczyny, na przykład metodą 5 Why albo w formacie 8D,
  4. działania korygujące z terminami i osobami odpowiedzialnymi,
  5. sprawdzenie, czy działania zadziałały, i zamknięcie sprawy.

Bez systemu najczęściej gubi się ostatni krok: działania zostają zapisane, ale nikt nie wraca do nich po kilku tygodniach, żeby sprawdzić efekt.

QMS a MES

Kontrole w trakcie produkcji, czyli pomiary na stanowisku, kontrola pierwszej sztuki czy blokada partii, często odbywają się w MES, bo tam operator pracuje i tam jest kontekst zlecenia. QMS zajmuje się tym, co dzieje się wokół: dokumentacją, analizą niezgodności i reklamacjami. Ważne, żeby niezgodność wykryta na hali trafiała do QMS bez przepisywania.

QMS a CAQ

CAQ zajmuje się techniczną stroną jakości: planami kontroli, pomiarami, SPC, przyrządami. QMS obejmuje system zarządzania jako całość: dokumenty, niezgodności, reklamacje, audyty. Wiele programów łączy oba obszary, więc granica zależy od dostawcy.

przykład: reklamacja klienta

Klient zgłasza wadę w dostawie. Bez systemu dział jakości szuka w poczcie wcześniejszych podobnych zgłoszeń, w arkuszu sprawdza partię, a raport 8D powstaje w osobnym pliku, który trzeba ręcznie wysłać i pilnować.

W QMS reklamacja od razu jest powiązana z wyrobem, partią i wcześniejszymi zgłoszeniami. Kroki raportu 8D mają przypisane osoby i terminy, system przypomina o nich, a klient dostaje raport w ustalonym formacie. Po kilku miesiącach widać, które wady wracają i czy działania korygujące przyniosły efekt.

Na co zwrócić uwagę przy wyborze

  • Połączenie z produkcją. Niezgodność wykryta na stanowisku w MES powinna trafiać do QMS z numerem partii i zlecenia, bez przepisywania.
  • Nadzór nad dokumentacją. Wersje, zatwierdzenia i potwierdzenie przez pracowników, że zapoznali się z nową instrukcją.
  • Współpraca z dostawcami i klientami. Portal albo sposób wymiany reklamacji i raportów 8D.
  • Wymagania branżowe. W branżach regulowanych, na przykład przy GMP, ścieżka zmian i podpisy elektroniczne są obowiązkowe.

Kiedy warto myśleć o QMS

  • reklamacje i niezgodności są prowadzone w arkuszach i e-mailach,
  • przygotowanie do audytu klienta albo certyfikującego zajmuje tygodnie zbierania dokumentów,
  • trudno sprawdzić, czy działania korygujące zostały wykonane i czy zadziałały.

Od czego zacząć

Najczęściej od niezgodności i reklamacji, bo tam najszybciej widać korzyść: jedno miejsce zamiast poczty i arkuszy, terminy i przypomnienia. Dokumentację systemu jakości i audyty można przenieść w kolejnym kroku.

Przed wyborem systemu warto spisać, gdzie dziś są dokumenty, niezgodności i reklamacje i kto z nich korzysta. W audycie IT taki spis zwykle pokazuje, że dokumenty są przechowywane na dysku sieciowym, niezgodności w arkuszu, a reklamacje w skrzynce pocztowej; wtedy wiadomo, co system QMS ma zastąpić najpierw.