w tym artykule

Sparkplug B to otwarta specyfikacja rozwijana przez Eclipse Foundation (otwiera się w nowej karcie), która określa, jak przesyłać dane przemysłowe przez protokół MQTT. Samo MQTT mówi tylko, jak dostarczyć wiadomość. Sparkplug B dodaje do tego trzy rzeczy, których MQTT nie ma: ustaloną strukturę tematów, wspólny format danych i informację o tym, czy urządzenie jest w danej chwili dostępne.

W zakładzie produkcyjnym oznacza to, że system MES, ERP, SCADA czy CMMS może odbierać dane z maszyn różnych producentów w ten sam sposób, bez osobnych ustaleń dla każdej z nich.

Co Sparkplug B dodaje do MQTT

Strukturę tematów. Wszystkie wiadomości mają temat zbudowany według tego samego wzoru: spBv1.0/grupa/typ_wiadomości/węzeł/urządzenie. Grupą może być na przykład wydział albo linia, węzłem bramka przy maszynach, a urządzeniem konkretny sterownik.

Wspólny format danych. Dane są kodowane binarnie (Google Protocol Buffers), a każda wartość ma nazwę, typ i znacznik czasu. Wiadomości są mniejsze niż tekstowy JSON, choć przez to trudniej je przeczytać bez odpowiedniego narzędzia.

Stan urządzeń. Każdy węzeł po połączeniu wysyła wiadomość „birth” z pełną listą swoich danych i ich typów. Gdy połączenie się urwie, broker publikuje w jego imieniu wiadomość „death”; przy planowym rozłączeniu węzeł wysyła ją sam. System odbierający zawsze wie, czy dane z maszyny są aktualne, czy połączenie zostało przerwane i ostatnia wartość może być nieaktualna.

Wysyłanie tylko zmian. Po wiadomości birth węzeł wysyła wyłącznie wartości, które się zmieniły (report by exception). Przy setkach sygnałów z hali to wyraźnie zmniejsza ruch w sieci.

Jak działa Sparkplug B w zakładzie

W typowej instalacji występują trzy elementy:

  • węzeł brzegowy (Edge Node): sterownik PLC, bramka IoT lub komputer przy maszynie, który zbiera dane i publikuje je w formacie Sparkplug B,
  • broker MQTT, który przekazuje wiadomości,
  • aplikacja nadrzędna (Host Application), na przykład SCADA, MES albo baza danych procesowych, która subskrybuje dane i może wysyłać polecenia z powrotem do urządzeń.

Aplikacja nadrzędna sama też ogłasza swój stan. Dzięki temu węzły brzegowe wiedzą, czy ktoś odbiera dane, i mogą je w tym czasie buforować.

Kiedy Sparkplug B ma sens

Sparkplug B dobrze sprawdza się w systemach typu SCADA i przy zbieraniu danych z wielu maszyn do jednego miejsca. W polskich zakładach spotyka się go rzadko, głównie tam, gdzie SCADA albo platforma IIoT już go obsługuje, na przykład Ignition. Przed wyborem warto sprawdzić, czy obsługują go systemy, które firma już ma albo planuje kupić.

Ma też ograniczenia. Format binarny utrudnia podgląd danych bez specjalnych narzędzi, a sztywna struktura tematów nie zawsze pasuje do sposobu, w jaki firma chce opisać swój zakład. Część firm budujących tzw. Unified Namespace, czyli jedno wspólne miejsce na wszystkie dane z produkcji, wybiera zamiast Sparkplug B zwykłe MQTT z własnymi zasadami nazewnictwa i danymi w JSON. Oba podejścia działają. Ważne, żeby wybór był świadomy i zapisany, zanim podłączy się pierwsze maszyny.