w tym artykule
WMS (Warehouse Management System) to system do zarządzania pracą magazynu. Wie nie tylko, ile czego jest na stanie, ale też gdzie dokładnie leży, i prowadzi magazynierów przez przyjęcia, rozmieszczenie, kompletację i wysyłki, najczęściej za pomocą skanerów kodów kreskowych.
Co robi WMS
Proste systemy WMS obsługują jeden magazyn i podstawowe ruchy, rozbudowane także kilka magazynów, automatyczne regały i wymianę danych z przewoźnikami. Większość jednak:
- prowadzi lokalizacje magazynowe, często o złożonej topologii (strefy, regały, poziomy, miejsca paletowe), i kontroluje stany w każdej z nich,
- podpowiada, gdzie odłożyć przyjęty towar,
- układa kompletację zamówień tak, żeby skrócić drogę magazyniera,
- pilnuje partii i dat ważności, na przykład wydaje najpierw najstarsze,
- prowadzi statusy materiałów, na przykład kwarantannę do czasu zwolnienia przez kontrolę jakości, czego wymaga GMP,
- obsługuje inwentaryzację bez zatrzymywania magazynu.
Jak wygląda praca z WMS
Magazynier dostaje zadania na terminal albo telefon ze skanerem: przyjmij dostawę, odłóż paletę do lokalizacji, skompletuj zamówienie. Każdy ruch potwierdza skanem etykiety i lokalizacji, więc system wie, co gdzie leży, bez ręcznego wpisywania. Palety i opakowania oznacza się zwykle etykietami z numerem SSCC według standardu GS1, które rozumieją też klienci i przewoźnicy.
O tym, gdzie odłożyć towar i w jakiej kolejności go pobierać, decydują reguły: najpierw partie z najkrótszą datą ważności, towary często wydawane bliżej strefy wydań, materiały dla danej linii w pobliżu jej bufora.
Najważniejsza z tych reguł to kolejność wydawania:
- FIFO (first in, first out): najpierw towar przyjęty najwcześniej, najczęstsza reguła w produkcji,
- FEFO (first expired, first out): najpierw partie z najkrótszą datą ważności, standard w branży spożywczej i farmacji,
- LIFO (last in, first out): najpierw towar przyjęty ostatnio, stosowany rzadko, zwykle tam, gdzie sposób składowania nie pozwala sięgnąć po starsze partie, na przykład przy składowaniu w stosach.
WMS pilnuje wybranej reguły przy każdym pobraniu i nie pozwala magazynierowi wziąć innej partii niż wskazana, chyba że ktoś świadomie zatwierdzi wyjątek.
WMS a ERP
ERP prowadzi stany magazynowe na poziomie ilości i wartości, potrzebne do rozliczeń. WMS zajmuje się fizyczną pracą w magazynie. Przy małym magazynie moduł magazynowy w ERP wystarcza. WMS ma sens, gdy lokalizacji i ruchów jest tyle, że ludzie zaczynają szukać towaru, a błędy w wydaniach zdarzają się regularnie.
WMS a produkcja
W zakładzie produkcyjnym magazyn zasila linie materiałem i przyjmuje wyroby gotowe. Ten styk bywa obsługiwany przez WMS, przez MES albo przez oba systemy razem, i warto ustalić to przed wdrożeniem, żeby nie zbudować tej samej funkcji dwa razy.
Logistyka wewnątrz zakładu produkcyjnego ma swoje specyficzne zadania. Część firm obsługuje je w samym WMS, inne wydzielają osobny moduł logistyki produkcyjnej (bywa nazywany LES, Logistics Execution System). Główny WMS zajmuje się wtedy przyjęciem materiałów, wysyłką wyrobów gotowych i stanami magazynowymi, a moduł produkcyjny tym, co dzieje się między magazynem a linią:
- zatowarowaniem stanowisk i uzupełnianiem buforów przy linii, często według sygnałów kanban,
- supermarketem, czyli podręcznym magazynkiem produkcyjnym blisko linii, z którego pobiera się materiał w małych ilościach,
- trasami milk-run: cyklicznymi objazdami, które dowożą materiał na wiele stanowisk naraz i odbierają puste opakowania,
- kompletacją zestawów części (kitting) i dostawami w kolejności montażu (sekwencja),
- logistyką przezbrojeń: dowiezieniem form, narzędzi i materiału na nowe zlecenie przed zmianą produktu,
- odbiorem wyrobów z linii i obiegiem opakowań zwrotnych.
Linia montażowa ma przy sobie bufor materiałów na kilka godzin pracy. Gdy poziom w buforze spada, operator albo MES zgłasza zapotrzebowanie. WMS tworzy zadanie pobrania z magazynu, wskazuje konkretną paletę z najstarszą partią, a wózkowy potwierdza skanem odbiór i dostarczenie na linię.
Dzięki temu wiadomo, która partia materiału trafiła na którą linię i o której godzinie, co jest podstawą identyfikowalności, a stany w magazynie i na produkcji zgadzają się bez ręcznych korekt na koniec zmiany.
Automatyka magazynowa i MFC
Rozbudowane systemy WMS współpracują z automatyką magazynową: przenośnikami, układnicami, wózkami autonomicznymi (AGV i AMR) czy regałami wahadłowymi. Za sterowanie nimi odpowiada zwykle osobna warstwa, MFC (Material Flow Control), nazywana też WCS (Warehouse Control System). WMS decyduje, co i dokąd ma trafić, a MFC zamienia to na konkretne ruchy urządzeń: wybiera trasę, kolejność i urządzenie, pilnuje, żeby się nie blokowały, i obsługuje sytuacje wyjątkowe, na przykład zajętą lokalizację albo awarię przenośnika. MFC rozmawia bezpośrednio ze sterownikami urządzeń, więc bywa dostarczany przez producenta automatyki, a nie dostawcę WMS.
Przykłady rozwiązań, które WMS obsługuje razem z automatyką:
- miniload: automatyczny magazyn małych pojemników obsługiwany przez układnicę, który podaje części do stanowiska kompletacji; w zakładach często używany do zasilania linii montażowych drobnymi komponentami,
- pick-to-light: lampki przy lokalizacjach pokazują, skąd i ile pobrać, a pracownik potwierdza pobranie przyciskiem, bez skanowania i papierowej listy,
- put-to-light: odwrotnie, lampki pokazują, do którego pojemnika lub zamówienia odłożyć pobrany towar,
- pick-by-voice: system podaje magazynierowi polecenia głosowo przez słuchawki, a ten potwierdza je głosem, mając wolne ręce i wzrok.
Takie rozwiązania mają sens przy dużej liczbie pobrań i stałym profilu towaru. W wielu zakładach produkcyjnych wystarczy WMS ze skanerami, a automatyzację warto rozważać dopiero wtedy, gdy wiadomo, gdzie traci się najwięcej czasu.
Kiedy warto myśleć o WMS
- magazynierzy szukają towaru, a jego położenie zna kilka osób,
- błędy w wydaniach albo wysyłkach zdarzają się regularnie,
- inwentaryzacja wymaga zatrzymania magazynu,
- trzeba pilnować partii, dat ważności albo statusów jakościowych,
- klienci wymagają etykiet logistycznych i awizacji dostaw, na przykład przez EDI.
Na co zwrócić uwagę przy wdrożeniu
- Dane podstawowe. Lokalizacje, wymiary i jednostki opakowań, numery partii. Ich przygotowanie zajmuje zwykle więcej czasu niż konfiguracja systemu.
- Infrastruktura. Zasięg sieci Wi-Fi w całym magazynie, terminale, drukarki etykiet.
- Integracja z ERP i MES. Który system jest źródłem stanów, kto tworzy zlecenia przesunięć na produkcję.
- Przejście na nowy system. Pełna inwentaryzacja i oznaczenie wszystkich lokalizacji przed startem.
Czy WMS jest potrzebny, czy wystarczy lepiej używany moduł magazynowy w ERP, wychodzi przy przeglądzie obecnych systemów i danych: jeśli stany w ERP nie zgadzają się z regałem, nowy system sam tego nie naprawi.