w tym artykule

Dane z maszyn to głównie pomiary zapisywane w czasie: temperatura co sekundę, licznik sztuk co minutę, stan maszyny przy każdej zmianie. Zwykłe bazy danych radzą sobie z tym gorzej: miliony wierszy dziennie, zapytania po zakresie czasu i kompresja takich danych nie leżą w ich naturze. Dlatego używa się baz szeregów czasowych albo historianów: tak w przemyśle nazywa się bazy, które zapisują dane procesowe razem z czasem i jakością odczytu, z kompresją dopasowaną do pomiarów.

Rodzajbazy danych do pomiarów zapisywanych w czasie
PrzykładyInfluxDB, TimescaleDB, QuestDB; historiany: AVEVA PI, Canary i inne
Licencjeod Apache 2.0 i MIT po source-available i komercyjne
Do czego w zakładziehistoria pomiarów z maszyn, mediów i procesu

Bazy szeregów czasowych

  • InfluxDB (otwiera się w nowej karcie) to jedna z najpopularniejszych baz tego typu, ale trzeba uważać na wersję. InfluxDB 3 Core (2025, licencje MIT i Apache 2.0) ogranicza pojedyncze zapytanie do około 72 godzin danych, więc jako historia zakładu bez płatnej wersji Enterprise się nie nadaje. InfluxDB 2 (MIT) działa dalej, ale jej język zapytań Flux jest już tylko utrzymywany i nie ma go w wersji 3, gdzie pyta się w SQL albo InfluxQL.
  • TimescaleDB (otwiera się w nowej karcie) to rozszerzenie bazy PostgreSQL (producent, dawniej Timescale, od 2025 roku nazywa się TigerData). Dane z maszyn i dane z systemów, na przykład zlecenia, mogą leżeć w jednej bazie i łączyć się zwykłym SQL. Podstawa jest na licencji Apache 2.0, a część funkcji, na przykład kompresja, na licencji Timescale, która jest source-available.
  • QuestDB (otwiera się w nowej karcie) to szybka baza na licencji Apache 2.0, z zapytaniami w SQL.

Historiany

Komercyjne historiany, takie jak AVEVA PI (dawniej OSIsoft PI), AVEVA Historian (dawniej Wonderware, osobny produkt) czy Canary, od lat pracują w przemyśle procesowym. Oprócz zapisu oferują gotowe połączenia z systemami automatyki, kompresję dostosowaną do danych procesowych, narzędzia dla inżynierów procesu i wsparcie producenta. Kosztują więcej, ale w dużych zakładach procesowych i w branżach regulowanych bywają standardem. Własny historian ma też od wersji 8.3 platforma Ignition. Prometheus, popularny w monitoringu IT, nie jest historianem: trzyma dane krótko i nie zna jakości odczytu ani kompresji procesowej. Własny historian ma też od wersji 8.3 platforma Ignition. Prometheus, popularny w monitoringu IT, nie jest historianem: trzyma dane krótko i nie zna jakości odczytu ani kompresji procesowej.

Jak wybrać

  • ile punktów pomiarowych i jak często będzie zapisywanych, i jak długo trzeba je przechowywać,
  • kto będzie korzystał z danych: inżynierowie procesu, analitycy, dashboardy, MES,
  • czy dane z maszyn trzeba łączyć z danymi z systemów,
  • kto będzie bazę utrzymywał i czy w firmie są ludzie, którzy znają SQL,
  • licencja i koszt przy docelowej skali, a nie tylko w pilotażu.

Dane do takiej bazy trafiają zwykle ze SCADA albo przez OPC UA, przez brokera MQTT albo bezpośrednio z bramek, a pokazuje się je na przykład w Grafanie.

Wybór bazy to zwykle wybór między otwartym komponentem, który ktoś w zakładzie musi utrzymać, a usługą albo historianem z umową wsparcia. Jak podejść do tej decyzji, piszę w artykule czy warto korzystać z open source.

Opisuję narzędzia z perspektywy wdrożeń w zakładach produkcyjnych. Nie sprzedaję żadnego z nich i nie pośredniczę w ich sprzedaży.