HACCP (Hazard Analysis and Critical Control Points) to system analizy zagrożeń i krytycznych punktów kontroli. W UE każdy zakład produkujący lub przetwarzający żywność musi stosować procedury oparte na jego zasadach. HACCP jest też podstawą standardów takich jak BRCGS i IFS Food.
| Rodzaj | obowiązek prawny |
|---|---|
| Czego dotyczy | bezpieczeństwo żywności |
| Kogo dotyczy | przedsiębiorstwa sektora spożywczego w UE poza produkcją pierwotną (rozporządzenie 852/2004, art. 5) |
| Podstawa | rozporządzenie (WE) nr 852/2004 (otwiera się w nowej karcie) |
Czego wymaga
Siedem zasad HACCP: analiza zagrożeń, wyznaczenie krytycznych punktów kontroli (CCP), ustalenie limitów krytycznych, monitorowanie, działania korygujące, weryfikacja i dokumentacja. Przykładowe CCP to temperatura pasteryzacji, czas schładzania czy detektor metali na linii. Osobno prawo żywnościowe UE wymaga identyfikowalności: firma musi wiedzieć, od kogo dostał surowiec i komu przekazał wyrób.
Plan HACCP nie działa w próżni. Opiera się na programach wstępnych, czyli dobrej praktyce higienicznej i produkcyjnej: myciu i dezynfekcji, kontroli szkodników, higienie personelu, utrzymaniu urządzeń, jakości wody. Jeśli te podstawy nie działają, punktów krytycznych robi się tak dużo, że nikt nie jest w stanie ich rzetelnie monitorować. Dlatego przy przeglądzie systemu HACCP często więcej do poprawy jest w programach wstępnych niż w samym planie.
Systemy, które pomagają
- SCADA: ciągły zapis parametrów w punktach krytycznych i alarm po przekroczeniu limitu, zamiast ręcznych wpisów co godzinę.
- MES: powiązanie zapisów z CCP z konkretną partią i blokada partii, przy której limit został przekroczony.
- WMS i ERP: identyfikowalność surowców i wyrobów, od dostawcy do odbiorcy.
- QMS: działania korygujące, weryfikacja planu HACCP, reklamacje.
W wielu zakładach spożywczych zapisy z punktów krytycznych wciąż powstają na kartach, a system ma je zastąpić bez przerwy w produkcji. Jak zaplanować takie wdrożenie, od zakresu po odbiór, opisuję w artykule wdrożenie systemu IT: etapy i ryzyka. Wybór między SCADA a MES do zapisów z punktów krytycznych zależy od tego, jak pracuje dany zakład produkcyjny, nie od katalogu dostawcy; kto taką decyzję przygotowuje i czym różni się od sprzedawcy systemu, wyjaśniam w artykule o tym, czym jest doradztwo IT.
Opisuję normy i przepisy z perspektywy systemów IT w zakładzie, nie jako audytor ani prawnik. Szczegóły sprawdź w aktualnym tekście normy, przewodnika albo przepisu, a to, czy i jak dotyczą Twojej firmy, z prawnikiem.