ISO 13485 to norma systemu zarządzania jakością dla wyrobów medycznych (otwiera się w nowej karcie). W UE jest podstawowym sposobem wykazania, że producent spełnia wymagania jakościowe rozporządzenia MDR (otwiera się w nowej karcie). Obejmuje producentów wyrobów, a w praktyce także ich dostawców komponentów. Od 2 lutego 2026 roku także amerykańska FDA opiera swój przepis o systemie jakości (QMSR, 21 CFR 820) na ISO 13485:2016, więc jeden system jakości służy na rynek unijny i amerykański.
| Rodzaj | norma, z certyfikacją |
|---|---|
| Czego dotyczy | system zarządzania jakością dla wyrobów medycznych |
| Kogo dotyczy | producenci wyrobów medycznych i ich dostawcy |
| Aktualne wydanie | 2016 |
| Powiązane | rozporządzenie MDR (UE) 2017/745 |
Czego wymaga
Norma opiera się na ISO 9001, ale ma inny cel: zamiast ciągłego doskonalenia i zadowolenia klienta stawia na bezpieczeństwo wyrobu i zgodność z przepisami. W porównaniu z ISO 9001 wymaga przede wszystkim:
- więcej udokumentowanych procedur dla konkretnych procesów oraz dokumentacji każdego typu wyrobu (plik wyrobu medycznego),
- zarządzania ryzykiem w całym cyklu życia wyrobu, zwykle według normy ISO 14971,
- szczegółowego nadzoru nad projektowaniem: etapy, weryfikacja, walidacja i przekazanie projektu do produkcji, z pełną dokumentacją,
- walidacji procesów, których wyniku nie da się w pełni sprawdzić na gotowym wyrobie, na przykład sterylizacji czy zgrzewania,
- kontroli środowiska produkcji, na przykład czystości, gdy ma ona wpływ na wyrób,
- zapisów dla każdej partii i identyfikowalności, a przy wyrobach wszczepialnych identyfikowalności każdej sztuki aż do odbiorcy,
- obsługi reklamacji powiązanej ze zgłaszaniem incydentów do urzędów i z wycofywaniem wyrobów z rynku.
Ważne dla IT: norma wymaga walidacji oprogramowania używanego w systemie jakości i w produkcji, w zakresie proporcjonalnym do ryzyka. Dotyczy to także systemów takich jak MES czy QMS, a nie tylko oprogramowania w samym wyrobie.
Systemy, które pomagają
- MES: elektroniczna historia wykonania każdej partii lub sztuki (device history record) i identyfikowalność materiałów.
- QMS: reklamacje, działania korygujące i zapobiegawcze (CAPA), nadzór nad zmianami.
- PLM: dokumentacja projektowa wyrobu i historia zmian.
- ERP: oznaczanie wyrobów kodami UDI i śledzenie, do kogo trafiła dana partia.
Każdy z tych systemów trzeba zwalidować, więc przy wyborze warto sprawdzić, jaką dokumentację walidacyjną dostarcza dostawca. To jedno z pytań, które należy zadać przed podpisaniem umowy, nie po; o tym, co jeszcze ustalić przed umową i w jakiej kolejności, piszę w artykule o wdrożeniu systemu IT. Ktoś po stronie producenta musi tę dokumentację ocenić, zanim trafi do umowy, i zwykle nie jest to dostawca; co obejmuje doradztwo IT w takim projekcie, opisuję w osobnym artykule.
Opisuję normy i przepisy z perspektywy systemów IT w zakładzie, nie jako audytor ani prawnik. Szczegóły sprawdź w aktualnym tekście normy, przewodnika albo przepisu, a to, czy i jak dotyczą Twojej firmy, z prawnikiem.